Harp,  Mind

Geen perfectionisme maar een gezonde dosis gedrevenheid: hoe leer je oefenen

“Speel je dat allemaal uit je hoofd?”

Vooral oudere mensen kunnen hun verbazing soms niet op als ik zonder bladmuziek vloeiend liedjes speel. Maar ik moet wel, ik kan niet anders! Naar mijn idee kun je niet met gevoel opvoeren voordat je je een stuk eigen hebt gemaakt; en de weg daarheen zorgt er gegarandeerd voor dat je het stuk van binnen en buiten kent, omdat je het zo vaak oefent! Optreden en uit het hoofd spelen zijn niet van elkaar te scheiden. Als ik een stuk inzet weten mijn vingers precies hoe ze het tot het einde moeten brengen. Het duurt even voor dat zo is. Dat zorgt er wel voor dat ik een stuk minder vloeiende liedjes in mijn repertoire heb zitten dan ik graag zou willen… 

Uit het hoofd spelen is dus het resultaat van de oefenmethode. Hier vertel ik hoe ik liedjes oefen!

DSCF0979

1) Zet je innerlijke criticus uit

Allereerst iets over perfectionisme. Bij ieder soort oefenen moet je zo weinig mogelijk perfectionistisch zijn om te voorkomen dat je gefrustreerd wegloopt als het niet in één keer lukt… en tegelijkertijd perfectionistisch genoeg om je te motiveren het zo mooi mogelijk te maken.

Zelf ben ik een eeuwige perfectionist (hoe lang het wel niet geduurd heeft voor ik dit artikeltje op durfde te schrijven… en vervolgens nog langer om het te delen) maar ik heb met de harp geleerd hoe je moet leren. Zelf-kritiek modus uit, mooi-maak modus aan. En spelen maar! Opnieuw en opnieuw de vingerbewegingen.

2) Luister naar opnamen

Voordat ik zelf begin met spelen luister ik graag naar opnamen van anderen (waar voorhanden), om een gevoel te krijgen voor de melodielijnen, het ritme en tempo. Het stelt me ook in staat om het stuk te beschouwen als luisteraar, zodat ik van de andere kant kan ervaren welke nuances belangrijk zijn. Dan is het extra leuk om er vervolgens in te duiken en te ontdekken welke technische details, welke harmonieën en linkerhandzettingen daarvoor verantwoordelijk zijn.

3) Speel zo snel mogelijk “uit je hoofd” = “in je vingers”

Voor mij althans is muziek beluisteren (en vaak ook zingen) een zaak van gevoel en emotie, terwijl ik als ik harpspeel veel mechanischer bezig ben met vingerzettingen en notennamen. (Ik ben denk ik te weinig institutionair geschoold in de muziek om klanken direct aan een noot te verbinden zonder dat ik kan zien op welke snaren mijn vingers liggen!)

Het gevoel kan voor mij pas terugkomen in mijn performance als mijn vingers zonder nadenken de juiste snaren grijpen.

4) Vertel een verhaal

De melodielijnen zijn erg belangrijk voor het overbrengen van het verhaal dat in de muziek besloten ligt. Net als je een zin met gelijke intensiteit uitspreekt en er tussen zinnen een ademhaling plaatsvindt, zo ook heeft een muziek-zin een spanningsboog. Als luisteraar verwacht ik jouw aanwezigheid in de muziek te kunnen voelen. Je kunt de spanningsboog niet zomaar laten vallen. Dan klinken je tonen hol, hoeveel volume je ook produceert.

Ik merk zelf dat ik die intensiteit er het beste in kan stoppen als ik met gevoel ga spelen en mijn vingers het mechanische werk laat doen.

Maar dan moeten die dat wel zelf kunnen. Oefenen dus, en juist ook de moeilijke overgangsstukken waar je altijd over struikelt. Juist die moeten moeiteloos vloeien, wat een grappig contrast is, als je erover nadenkt.

5) Begin langzaam

Men zegt wel dat je altijd eerst langzaam moet oefenen, omdat het makkelijker is om te versnellen dan om de slordigheidsfoutjes eruit te halen. Het is natuurlijk lang niet zo leuk om langzaam te oefenen als je al weet hoe snel en vlug ze het op de cd doen. Maar ik moet toegeven dat het wel beter werkt.

Al is het ook leuk om gewoon supersnel te spelen (na die eerste leerfase) en daarna voor de opvoering weer ietsje langzamer, want dan kan je het ineens veel beter dan je dacht — en dan kan je publiek je tenminste volgen!

6) …en nog een keer!

Hoi innerlijke criticus! Nu mag je weer meedoen. Ik doe de moeilijke stukken vaak over en over, langzaam en vloeiend, waarbij ik goed op mijn techniek let… en mijn vingers vertel en laat voelen wat ze moeten doen. Het is niet veel anders dan rijtjes naamvallen stampen… zoek regelmatigheden en logica, en grif het in je lichaams-geheugen door veel herhaling.

Dan gaat het ineens vanzelf!

Leave a Reply